σχολιαζοντας ποίηση

 

Τρία ποιήματα για τις Αισθήσεις

Μαίρη Φλώρου

 

1.

Απολύτως βεβαία η Αφή
έδωσε χωρίς χρονοτριβή το πιστοποιητικό της.
Απώλεια. Τελεία.
Δευτερευόντως η Όραση θα μπορούσε
να κληθεί - επικουρικά βεβαίως- για ταυτοποίηση της γνωμάτευσης.
Οι λοιπές Αισθήσεις διατελούν εν αργία.
Διαρκείας μετά αναλόγων αποδοχών!

2.

Εκεί πάνω στους έξι μήνες
άρχισε η συμφιλίωση με τις Αισθήσεις.
Την Όραση και την Αφή ιδιαίτερα,
τις βασανιστικές…
Έτσι ακριβώς, όπως η συγκατοίκηση
χρειάζεται το χρόνο της.
Μήπως άλλωστε για μια αναγκαία συμπόρευση
δεν πρόκειται επί της ουσίας;

3.

Κοιμήθηκαν ύπνο βαθύ οι Αισθήσεις.
Και τα ένστικτα επίσης.
Ιδιαίτερα το βασικό.
Αυτό μια δόση βραδινής βαλεριάνας
το εξουδετέρωσε μερικώς,
γιατί τα όνειρα επισκέπτες μεταμεσονύκτιοι
το ξύπνησαν επαρκώς.

Η διαχρονική υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου που ζητεί να πιστοποιηθεί η ύπαρξη του, μέσα  από τα αδιαμφισβήτητα εχέγγυα της αφής συνεπικουρούμενης και από την όραση.

  «Ἐὰνμὴἴδωἐνταῖςχερσὶναὐτοῦτὸντύποντῶνἥλων, καὶβάλωτὸνδάκτυλόν μου εἰςτὸντύποντῶνἥλων, καὶβάλωτὴνχεῖρά μου εἰςτὴνπλευρὰναὐτοῦ, οὐμὴπιστεύσω»

(Κυριακή του Θωμά)

Η ποιήτρια βρίσκεται στη διαπάλη του «υπάρχω»ή «ζω» σε ενορατική κατάσταση. ‘Oπου υπάρχει εδώ, (προσωπική μου οπτική ) μια ευθεία αναφορά στους Γάλλους υπαρξιστές (Σαρτρ) που έθεσαν  ως έμβλημά τους την ύπαρξη η οποία ορίζεται  μέσω της αφής ως επικεφαλής των αισθήσεων και όχι μόνο η όραση και μόνης της αφήςπου εδώ «έδωσε  χωρίς  χρονοτριβή το  πιστοποιητικότης»

 Ο λαός μας λέει σε μια προέκταση υπαρξιακής ερμηνείας «τσίμπαμε να δω αν ζω ή αν ονειρεύομαι» που έρχεται να θέσει σε δεύτερη μοίρα τις άλλες  αισθήσεις.Για την ποιήτρια ο άνθρωπος δεν είναι ουσία αλλά μόνο απτή ύπαρξη εντελώς αντίθετη με τη χριστιανική άποψη, όπου η ύπαρξη πραγματώνεται μέσω του πνεύματος που αποτελεί το «κατ’ομοίωσιν».

     Παρ’ όλα αυτά  στο δεύτερο επτάστιχο παρατηρούμε  μια  διαλλακτική ως προς τη βιωματική κατάσταση του ανθρώπου όπου αναγκάζεται στη χρονική διάρκεια «εκεί πάνω στους έξη μήνες» να συμφιλιωθεί «σε μια αναγκαία συμπόρευση επί της ουσίας»Ομολογία μιας αποτυχημένης  απόπειρας να ερμηνευθεί η ζωή ως μία υπαρξιακή –απτή, δευτερευόντως και ορατήκατάσταση χωρίς κανένα πνευματικό υπόβαθρο άποψη,  η οποία μπορεί και να ερμηνευθεί ως αθεϊστικό ζητούμενο

Προσωπικά νομίζω ότι η ποιήτρια βρίσκεται σε μια αγωνία να επιβεβαιωθεί παλεύοντας μετα δαιμόνιάτης,έρμαιο της βαλεριάνας.  ( Οι καταπραϋντικές ιδιότητες της βαλεριάνας χρησιμεύουν για να καταπολεμηθεί το άγχος. Χρησιμοποιείται επίσης για την πρόκληση ύπνου, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα, αν και σε μερικούς οργανισμούς η πρόκληση ύπνου μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη.Κυρίως, όμως, η βαλεριάνα έχει ιδιότητες που επηρεάζουν το κεντρικό νευρικό σύστημα του ανθρώπινου οργανισμού –Wikipedia ),

η οποία –ακόμη και το βασικό ένστικτο « το εξουδετέρωσε μερικώς ….« γιατί τα όνειρα επισκέπτες μεταμεσονύκτιοιτο ξύπνησαν επαρκώς ».

Από μια εξπρεσιονιστική ποιητική άποψη τα τρία επτάστιχα της καςΜ.Φλώρουαρθρωμένα στον φιλοσοφικό  της στοχασμό μεταφράζουν σε στίχους μια οντολογική θεώρηση της ανθρώπινης ύπαρξης. Μ`όλο που ο ελεύθερος στίχος της δίνει το δικαίωμα μιας ελεύθερης συνύπαρξης λέξεων και ποιητικής δομής η αρμονία μιας αισθητικής ήχων προσεκτικά επιλεγμένων αναδύεται, χαρακτηρίζοντας την ποιήτρια που «ποιεί» - «δημιουργεί»- θέτει ερωτήματα, ζητά απαντήσεις πορεύεται και συμπορεύεται με τον αναγνώστη της παρασύροντάς τον σε ερμηνευτικούς λαβυρίνθους που χαρακτηρίζουν την ουσία του κάθε στίχου.

Έχει ειπωθεί ότι η ποίηση δεν είναι για να την καταλαβαίνεις αλλά για να την αισθάνεσαι και ηκα Μαίρη Φλώρου το επιβεβαιώνει απόλυτα.

Σταύρος Ιντζεγιάννης

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ - ΣΧΟΛΙΑ

 

 

 

 

  ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ. Κ. ΞΗΝΤΑΡΑ

      Το χρονογράφημα

   ως  είδηση, ως επιστολή, ως αρθρομαχία

   και ως λιβελογράφημα

    στο Άργος του 19^ου αιώνα (1883-1889)

  

    Σύγχρονος διανοητής μελετητής και κριτικός της λογοτεχνίας ο κ. Παναγιώτης Ξηντάρας  Προϊστάμενος Επιστημονικής Καθοδήγησης   στην Περιφερειακή Διεύθυνσης  Εκπαίδευσης Πελοποννήσου, εν συντάξει ήδη, κυκλοφόρησε σε κομψό τομίδιο έρευνά του με θέμα :Το χρονογράφημα ως είδηση, ως επιστολή, ως αρθρομαχία και ως λιβελογράφημα  στο Άργος του 19ου αιώνα (1883- 1889).

  Να σημειωθεί ότι αφορμή της ερεύνης του υπήρξε ανακοίνωσής του εις το συνέδριο Αργειακών σπουδών  που διοργάνωσε από τις 5-7 Νοεμβρίου 2004 ο σύλλογος Αργείων  «ο ΔΑΝΑΌς»  ο οποίος έχει ζωή και συνεχή προσφορά από το 1894 Το θέμα του συνεδρίου ήταν  το Άργος  κατά τον 19ο  αιώνα .

   Το χρονογράφημα κέντρισε το ενδιαφέρον του κ. Ξηντάρα  δεδομένης της υφής του από την οποία αρύονται πολλαπλά  ενδιαφέροντα για τη ζωή εις το  Άργος κατά το χρονικό διάστημα  της δεκαετίας 1883-89 .

   Η έρευνα  επικεντρώθηκε στις  εκδιδόμενες  και σωζόμενες εφημερίδες και κυρίως  εις την εφημερίδα  Άργος  την οποία εξέδιδε ο Αργείος δικηγόρος και δημοσιογράφος Δημήτριος .Κ. Βαρδουνιώτης                                      

 Η έρευνα η οποία κατέληξε στο να  ακολουθήσει και να εξελιχθεί σε ολόκληρη μελέτη απεκάλυψε κάτω από το διεισδυτικό φακό του ερευνητή μοναδικά ευρήματα σχετικά με τα παράλληλα και παραπλήσια δημοσιογραφικά  στην εφημερίδα και γι αυτή και μέσω αυτής κείμενα και με όλο που αναφέρεται στον στενό γεωγραφικά και κοινωνικά  χώρο του Άργους  αποκτά μια πανελλήνιο προέκταση έτσι που μπορεί να θεωρηθεί ότι χαρακτηρίζει το χρονογράφημα εν Ελλάδι εν χώρω και χρόνω !

   Διαβάζουμε λοιπόν χάρη στον κ. Ξηντάρα  οποίος  τα  ανέσυρε από τη λεξικογραφική –ούτως ειπείν-  λήθη

 Ημερόβιος-θεματοπραγματευτές- μικροχρονογράφημα αλλά και σφηνογράφημα και αρθρομαχία και το επίθετο νομάς για τους δημοσιογράφους που περιδιαβάζουν περιστασιακά εις τα καλώς ή κακώς κείμενα του τόπου. Χαρακτηρισμοί άκρως  ακριβολόγοι.

   Με μια εκπληκτική και λεπτολόγο καταγραφή των θεμάτων που απασχόλησαν  χρονογραφικά των Αργειακό τύπο κατά εφημερίδα και χρονολογία ου μην αλλά και θεματολογία  (λ.χ τα περιστρεφόμενα τραπεζάκια- Ο φόνος  της αοιδού - Μία χήρα στον τρίτο μήνα της, που σε λίγο πεθαίνει το νήπιο αγόρι της - ο ρεμβασμός ένα Αυγουστιάτικο βραδινό - η γιορτή του Αγίου Ανδρέα στο Ναύπλιο κ.α) η μελέτη  του κ Παναγιώτη Ξηντάρα γίνεται διδαχή για τον τρόπο που  γράφεται το χρονογράφημα, τα θεματικά του , τοπικά  ή γενικότερα ενδιαφέροντα , οι κοινωνικές του προεκτάσεις οι αιχμές αλλά και οι διαφορές του  από το λιβελογράφημα και οι αρθρομαχίες που επακολουθούν συχνά και απασχολούν τον επαρχιακό τύπο  στη δεκαετία 1883-89 (αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αναλύονται και αξιολογούνται τα χρονογραφήματα ).                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       

 Μέσα από μια πλούσια βιβλιογραφία αλλά και δημοσιευμένες απόψεις  γνωστών δημοσιογράφων η περί  το χρονογράφημα έρευνα-μελέτη  γίνεται μάθημα που θα έπρεπε να διδάσκεται στο μάθημα της λογοτεχνίας αλλά και της ακριβολογίας με την οποία ο δημοσιογράφος πρέπει να χειρίζεται αυτό τον γλωσσικό θησαυρό  τόσο εννοιολογικά όσο και ηχητικά (εννοώ την αισθητική του ήχου που συμβάλλει στην αρμονία των λέξεων ) χαρακτηρίζει την Ελληνική γλώσσα.

   Εξ άλλου παρατηρητέο είναι ότι οι σημειώσεις που συνοδεύουν  επεξηγηματικά ή  προς τεκμηρίωση των γραφομένων,  θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα ξεχωριστό κείμενο  γνωριμίας  με την ιστορία του χρονογραφήματος αλλά και του τρόπου με τον οποίο κατέκτησε αυτό και κατέχει τη θέση του στην  εφημεριδογραφία.   

     Εις το ανατομικό  πνευματικόν εργαστήριο του κ Π. Ξηντάρα κάτω από ερευνετική μεθοδολογία του και με την ακριβολόγο παρατήρηση το χρονογράφημα αναλύεται εις τα επιμέρους αλλά και παράλληλα και παραπλήσια αυτού μέρη συνεπικουρούμενη άλλοτε μεν από βιβλιογραφικές απόψεις γνωστών γλωσσολόγων (Μπαμπινιώτης  κ.α) ή συγγραφέων (Γεωργουσόπουλος- Ιατρόπουλος κ.α) παρατηρήσεις, άλλοτε δε  από τις προσωπικές του  απόψεις κυρίως ως προς την ακριβολογία των λέξεων και των εννοιών  την οποίαν  ο κ Π. Ξηντάρας περί πολλού ποιείται υπερασπιζόμενος  τον αμύθητο πλούτο και την εκφραστικότητα της Ελληνικής  γλώσσας την οποία  εν παντί και πάντα ως ελληνολάτρης υπερασπίζεται.

      Μέσα από την έρευνα-μελέτη του κ. Ξηντάρα έρχοντα στο δημοσιογραφικό προσκήνιο λέξεις και έννοιες όπως ημερόβιος και το εξ αυτού ημεροβιογράφος ή ημεροβιογράφημα σχολοιογράφημα-μικροχρονογράφημα Αναλυτικότερα για κατατοπισμό του αναγνώστη:

     Παρατηρούμε τον όρο ημερόβιος και ημεροβιογράφος ο οποίος εισάγεται το πρώτον από τον  Κ. Πωπ ο οποίος  και θεωρείται ο πατέρας του χρονογραφήματος ή ημεροβιογραφήματος  εν Ελλάδι των νομάδων ούτως ειπείν συγγραφέων δηλονότι ( αυτούς που βιώνουν τα γεγονότα της ημέρας)

     Γράφει : «Επιπλέον εμφανή ίχνη χρονογραφικού ύφους αποτυπώνονται   σε 13 ειδήσεις, 8 επιστολές και σε 20 αρθρομαχίες. Οι τελευταίες  υπερβαίνουν τα όρια της εγγραφής  λεκτικής  φιλονικίας και εκτρέπονται σε  ανταλλαγή ύβρεων….που χαρακτηρίζονται ως λιβελογραφήματα» 

    Και αλλού «Γεγονός πάντως  είναι η πολιτική και κοινωνική  πραγματικότητα συνιστά  πρόσφορο έδαφος για τη γραφή και δημοσίευση κειμένων  χρονογραφικών και άλλων παρεμφερών οι οποίοι σαν   σεισμογράφοι  καταγράφουν τις δονήσεις  των ψυχών και τους ηθικούς κραδασμούς τόσο των ιδίων όσο και των πολιτών».

     Χαρακτηριστικό δείγμα του τρόπου ανάλυσης αποτελεί μια είδηση που καταχωρήθηκε εν είδη χρονογραφήματος και αποτελεί τον λεπτολόγο σχολιασμό που μπορεί να προκαλέσει με τις πολιτικές και κοινωνικές  προεκτάσεις του το χρονογράφημα και προβάλλει τη δύναμή του/  

     Εφημερίδα Άργος 28/2/1888΄φ 52 :« Εντύπωσιν έκαμεν η υπό του βασιλέως πανηγυρική εμψύχωσις  των αποκρέων των Αθηνών »

    Το κείμενο  είναι ευθύβολο και αποτελεσματικό

 Ητοι :Εντύπωσιν έκαμεν η πανηγυρική εμψύχωσις…

Ενώ  δια την καταστραφείσαν εκ των σεσμών Πελοπόννησον και άλλας πολλάς  κρισίμους  περιστάσεις  ηδιαφόρησεν

Εθεώρησεν ηγεμονικόν αυτού καθήκον..

Βασιλεύς δυστυχούς έθνους λαού πολυειδώς δεινοπαθούντος βασιλεύς χειροκροτών μασκαράδες  της Αποκρέω .Τι να θέλει άρα γε να διδάξει τον λαόν του …και καταλήγει το καρφί «Πού είσαι καϋμένε Οθων» η προθεσή του είναι εμφανής .»Ναι είμαι  βασιλικός  αλλά θέλω τον βασιλιά κοντά στα προβλήματα του λαού του

    Χαρακτηριστικό η χρησιμοποίηση δυο χαρακτηρισμών «δύσερως» και χάχας η οποίοι  επεξηγούνται μέσω λεξικών όπως Λαρούς Μπριτάνικα – και Μπαμπινιώτης (λεξικά που επικαλείται  συχνά) και σχολιάζει σε δημοσιευμένο κείμενο «δεν είνε εδώ η Θεσσαλία…» Παλαιοτέρα γραφή που είχε  επικρατήσει στους καθαρευσιάνους, Βλ :Χατζηδάκι Μεαιωνικά και νέα ελληνικά

Συμπεραίνει ο Κ Π.Ξηντάρας :

   « Από το σχολιασμό και την ανάλυση που παρουσιάσαμε προκύπτουν οι ακόλουθες διαπιστώσεις και συμπεράσματα

    Το χρονογράφημα απαντά στις Αργειακές  εφημερίδες στη δεκαετία 1880-1890 πάντα είτε ως διακεκριμένον είδος  (8 κείμενα)  είτε ως είδηση (13 κείμενα) που εμπεριέχει χαρακτηριστικά γνωρίσματα του χρονογραφήματος είτε  με τη μορφή των συγγενικών ειδών της επιστολής  και της αρθρομαχίας. Επομένως  στα κείμενα αποτυπώνεται μέρος από τη φυσιογνωμίας της πόλης και της κοινωνία ς του Άργους  με προεξάρχοντες τους δημοσκιογραφικούς / πολιτικούς  διαπληκτισμούς.

  Τα  χρονογραφικά πρόσωπα ή οι κειμενικοί   ήρωες είναι πρόσωπα υπαρκτά

Η σκοπιμότητα των αρθρογραφούντων… είναι εμφανής: Επιδιώκουν  να στηλιτεύσουν ορισμένα  πρόσωπα  για τις ενέργειές τους  και κατά δεύτερο λόγο να πληροφορήσουν, να κοινωλογήσουν αλλά και να  φυσιολογήσουν.

Χρονογραφήματα, επιστολές, αρθρομαχίες, και λιβελογραφήματα διασταυρώνονται στο συναισθηματικό υπόστρωμα που τα υπαγορεύει και  αυτό αντικατοπτρίζουν.

   Μεταφέρουν τη συναισθηματική  υπόκρουση  άλλοτε  εγγράφοντας  την ηπιότητα αυτή του ψυχισμού τους (οι συντάκτες)  και άλλοτε εγγράφοντες την ψυχική ένταση στη μορφή της αρθρομαχίας και άλλοτε εκδηλώνοντας την κορύφωση της εσωτερικής έκρηξης στο λιβελογράφημα

 Το χρονογράφημα  με τα αναφερόμενα συγγενικά του είδη δεν απεικονίζει μόνο τις εντάσεις των δημοτικών  πραγμάτων και προσωπικών αντιθέσεων αλλά κυρίως τις ανασυνθέτει

   Ολοκληρώνοντας θέλουμε  να επισημάνουμε  ότι :  Το χρονογράφημα, επιστολή, ειδησεογράφημα, αρθρομαχία και λιβελογράφημα έχουν διακριτικά όρια και δεν  συναιρούνται στο χρονογράφημα. Επιδίωξη μας ήταν να δείξουμε ότι πολλά πηγάζουν ως δημοσιογραφικά είδη από την επικαιρότητα και συγγενεύουν και ορισμένες φορές  χαρακτηριστικά  του ενός είδους απαντούν και στα  άλλα παραπλήσια είδη

   Ιδιαιτέρα μνεία γίνεται στην ακριβολογία των λέξεων και  ετυμολογία τους καθώς και η χρήση τους μέσα στον γραπτό λόγο όπου δημιουργούν και εισάγουν νεολογισμούς ή ακριβολογισμούς που επεξηγούν το κείμενο. Λ.Χ : Σφηνογράφημα ,γλωσσογραφίες,  γλωσσοτόμος, γλωσσοπλάστης ενίοτε και γλωσσάς  ή γλωσσοβόλος  Όπου επεξηγηματικά  ο κ Ξηντάρας αναφέρει : Γλωσσοβόλος : δικής μου κατασκευής  για να θίξει τα κακώς γλωσσικώς  κείμενα και όλα με τρόπο  ελκυστικό, γοητευτικό  Θα έλεγα μάθημα  γλωσσικής αγωγής.

    Ιδιαιτέρα μνεία  ποιείται  στο λιβελογράφημα όπου στη σελ 79 σημ 86 αναφέρεται στο Λιβελογραφίας εγκώμιον  του κ Κ Γεωργουσόπουλου όπου διαβάζουμε  : Ο λίβελος  ως είδος γραπτού λόγου  είναι υψίστης ηδονής γραπτώς εμπτυστής ,εξέμεση χοντρών ή λεπτών ύβρεων συνήθως κατά προσώπων . Ακόμη ο λίβελος  αποσκοπεί στο δημόσιο                                                                                                     διασυρμό, στην απογύμνωση στην απομυθοποίηση, τον εξευτελισμό την διαπόμπευση ιδιαιτέρως προβεβλημένων προσώπων. Ο λίβελος  που έχει λογοτεχνική  πρόθεση δεν έχει άλλο ο σκοπό από την ηδονή του γράφοντος  και ακόμη-ακόμη κατά Γωργουσόπουλο πάντα η διαφορά ανάμεσα στον λίβελο και την προστυχιά είναι  ότι στο αγοραίο και την τέχνη.  

    Κατά τον Δ . Ιατρόπουλον το χρονογράφημα δεν είναι διάλεξη ούτε προγαμματικές δηλώσεις στη βουλή. Δεν είναι  συνέντευξη τύπου ούτε ρεπορτάζ Δεν είναι  διήγημα. Δεν είναι επιστολή που δημοσιεύεται . Το χρονογράφημα είναι μια διαδρομή στη σκέψη με άξονα τα σύγχονα προβλήματα αποτυπωμένη στ χαρτί της εφημερίδας με φιλοδοξία να ζήσει περισσότερο από αυτή για λογαριασμό της  πάντα

 Και καταχωρεί εν  είδη ιστορικής καταγραφής :

Ο  Δημητριος Κ Βουρδουνιώτης διευθυντής και συντάκτης της εφημερίδος  Αργος.

Το νεοελληνικό χρονογράφηµα είναι µια κειµενική µορφή που εµφανίζεται στο χώρο του Τύπου στη µετεπαναστατική Ελλάδα των ροµαντικών επιρροών. Ο ευρυµαθής λόγιος των Αθηνών του 19ου αιώνα Κωνσταντίνος Πωπ1 (1816-1878), µέσα από ένα σώµα 46 κειµένων που δηµοσιεύονται από την 1η Σεπτεµβρίου 1848 ως τη 15η Ιουλίου 1855 στο δηµοφιλές οικογενειακό περιοδικό Ευτέρπη2 υπό τον ησιόδειο επίτιτλο «Έργα και Ηµέραι», εισηγείται µια νέα κειµενική κατασκευή µε καινοφανή χαρακτηριστικά που διεµβολίζει παιγνιωδώς τον κανόνα της εποχής µη εντασσόµενο στη λογοτεχνική ταξινοµία της

  Συμπερασματικά σχολιάζοντας  το τομίδιο του κ Παναγιώτη Κ. Ξηντάρα « Το χρονογράφημα ως είδηση, ως επιστολή, ως αρθρομαχία και ως λιβελογράφημα  στο ¨Αργος του 9^ου αιώνα (1883-1889) θα έλεγα η ότι η όντως πρωτότυπη έρευνα - μελέτη για τη δυναμική του χρονογραφήματος και την επιρροή του  στα κοινωνικά-πολιτικά δρώμενα  είναι μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συμβολή στην νεοελληνική  γραμματεία που όπως και παραπάνω σημειώσαμε θα έπρεπε να διδαχθεί στα σχολεία ως μάθημα ανάλυσης, παρατήρησης , ακριβολογίας-κατασκευής  και δυναμικής του γραπτού λόγου.

Σταύρος Ιντζεγιάνnς

Νοέμβρης 2020.

sindzeyan@ yahoo.gr

και fileas-kriseis.blogspot.com

Σχολιαζοντας ποίηση

 

 

 

  ΔΙΟΝΥΣΗ ΛΟΤΣΑΡΗ

-ΝΟΣΤΑΓΙΕς- π¨ΟΊΗΣΗ                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    

 

    Διαβάζοντας τα στιχουργήματα του φίλου Διονύση Λοτσάρη θυμήθηκα το γράμμα  του Πάπα Ινοκέντιου (1600) προς τους ποιητές που γράφει : Όσο υπάρχουν άνθρωποι που γράφουν ποίηση ο κόσμος δεν τελειώνει !

   Περί τα 80 ποιήματα της καρδιάς. Το επισημαίνω γιατί διαβάζοντάς τα νοιώθεις τον άνθρωπο που γράφει όπως  ακριβώς τα νοιώθει όπως έχει την ανάγκη να ανοίξει την ψυχή του και να γράψει αυτό που τον συγκίνησε, που τον έκανε να σταθεί να παρατηρήσει, να κρίνει να κάνει και τους άλλους να το προσέξουν .

   Είναι το προτέρημα όσων δεν ασχολούνται συστηματικά με την ποίηση και επομένως  βρίσκονται μακριά από τα ποιητικά φτιασιδώματα με τους συμβολισμούς, τις μεταφορές, τις αλληγορίες και τα άλλα  γνωστά ποιητικά σχήματα που τις περισσότερες  φορές παύουν να αποτελούν τη φωνή της

Καρδιάς ή του συναισθηματικού κόσμου. Παύουν να  είναι γνήσια. Τα γράφω για να  υπογραμμίσω πως ο  Διονύσης Λοτσάρης  είναι αληθινός. Είναι αγνός κι αυτό είναι που συγκινεί και δίνει ομορφιά στα ποιήματά του. Νοιώθεις τον άνθρωπο που λέει αυτό που πραγματικά τον συγκίνησε κι αυτό είναι δίνει αξία στην όλη ποιητική του συλλογή που τιτλοφορεί «Νοσταλγίες»

   Στα πρώτα του ποιήματα η πατρίδα. Ο τόπος με την ιστορία του και τις μνήμες μιας ηρωικής γενιάς που κάποιοι από μας προλάβαμε να ακούσουμε ή να διαβάσουμε για να νοιώσουμε αυτό που λέμε Ελλάδα. «Του ήλιου   άναψε το φως /πυρσό που ταξιδεύει/ πάει στα πέρατα της γης/ πολιτισμούς λαξεύει (Ολυμπιακό φως σελ 1)

   Τον δονεί  μια νοσταλγία για τη νιότη όπως όλοι μας που καταφέραμε να φτάσουμε σε κάποια ηλικία κι από εκεί γυρίζοντας πίσω την ταινία να  αναπολήσουμε … «Μια νύχτα καλοκαιρινή/ αστεροφωτισμένη / ήσυχη μαγευτική/ μια νύχτα ησυχασμένη…»(Παράπονο σελ 22 ή το ωραιότατο « Τις νύχτες  με τις σιγαλιές/γυρνούσαμε  στις φτωχογειτονιές/και τραγουδούσαμε στα γνώριμα  δρομάκια/ χωρίς ευθύνες και φαρμάκια…»σελ 59 ή ακόμη (η ομορφιά της νιότης) στη σελ 27.

   Η στιχουργική του ακολουθώντας  την παλιά σχολή με την ομοιοκαταληξία και την ευθύτητα του λόγου  δείχνει τον άνθρωπο που έχει μέσα του την αρμονία του μέτρου και που τηρεί  αυστηρά τον κανόνα της μετρικής.

  Συνολικά κρίνοντας την πρώτη του αυτή συλλογή εντυπωσιάζεται ο αναγνώστης από το εύρος της θεματολογίας του που δείχνει αν μη τι άλλο τον πλούσιο συναισθηματικό του κόσμο .Πατριδολατρία – φυσιολατρισμός- εικονοπλασία όλα με κάποιον νοσταλγικό τόνο που δικαιώνει άλλωστε και τον τίτλο της συλλογής. «Νοσταλγίες» π.χ  

   Για παράδειγμα (το Γυφτάκι, ξερίζωτο δεντρί, της μοίρας το απομεινάρι κ.α) διαπνέεται από μια νοσταλγία  για το  χθες ( Αν είχα δεύτερη ζωή, το χθες, μετανάστης, το ριζικό μας κ.α) που εκφράζεται σε ζεστούς  στίχους γεμάτους ομορφιά και από ένα άκρατο και νοσταλγικό φυσιολατρισμό που του δίνει την ευκαιρία να δημιουργήσει   εξαίσιες εικόνες ,όπως :Η Λίμνη: Κι όπως ο ήλιος  τα χτυπά/κι ο αγέρας τα σαλεύει/ μοιάζει με θάλασσα πλατιά/ η θέα σε μαγεύει….Σ` αιχμαλωτίζει τα μυαλά/, η τόσο ήρεμη ομορφιά/ π` έχει η λίμνη  η χρυσαφιά /κι η πρασινάδα του πευκιά ) στη σελ 78  κι ακόμη ένα από τα πολλά που δίνουν ενδιαφέρον στη συλλογή το Διονύση Λοτσάρη που μοιάζει κραυγή εκ των ένδον.. «ΚΙ όταν στ βρύση βρέθηκα/ και τη δροσιά ης γεύτηκα/ Θεέ μου γιατί τις ομορφιές / τις έχεις σε βουνοκορφές (Του βουνού η βρύση) σελ 67

 Τελικά δικαιώνεται ο Νικηφόρος Βρεττάκος που γράφει  κάπου   «Αν δε μου 'δινες την ποίηση, Κύριε,/ δε θα 'χα τίποτα για να ζήσω…!!!

   Να λοιπόν που οι άνθρωποι που έζησαν τη ζωή στις διάφορες μορφές της, γνωρίζοντας τα στραβά και τα ανάποδά μπορούν σε κάποια στιγμή να κοιτάξουν πίσω και χωρίζοντας το αγριολούλουδο από τα αγριόχορτα να δουν την ομορφιά και να εξομολογηθούν με κάποιους στίχους αυτό που έχει πει ο Μένανδρος «ως χαρίεν εστ` άνθρωπος αν άνθρωπος η »

 Ο Διονύσης  Λοτσάρης μια έκπληξη ευχάριστη στην ποίηση αξίζει να διαβαστεί η συλλογή του «Νοσταλγίες» για τον κυριότερο λόγο ότι είναι αγνός και αληθινός. Μεγάλο προτέρημα για όσους γράφουν

Σταύρος Ιντζεγιάννης 

Νοέμβρης 2020 -Πατρα

Sindzeyan@Yahoo.gr

 

Υπάρχει και στο  διαδίκτυο fileas-kriseis.blogspot.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΣΧΙΛΙΑΖΟΝΤΑς -ΠΟΙΗΣΗ

 

      ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ

-         Ποίηση -

      ΕΝΤΕΛΕΧΕΙΑ

     Ο έρωτας  στην ιδανική του μορφή που εξουσιάζει  την ποιητική έμπνευση  και εξομολογείται  εκ βαθέων «Να καταδικάσω το κορμί μου /σε αιώνια πάλη με την ηδονή/ σαν μοναχό σε όρκο αγνότητος /για να σε έχω ολότελα δική μου μια μέρα». Ο λυρισμός ξεφεύγοντας από τα συνήθη μέτρα απογειώνεται θεοποιώντας το  έρωτα.  

   Ο ποιητής δονείται ολόκληρος από την παρουσία του ιδανικού που απογειώνει την ύπαρξή του σε μια αναζήτηση,  της πέρα από τις συμβάσεις  ερωτικού υποκειμένου, ώστε να αναληφθεί σε αιώνια αναζήτηση «Δωστε μου χώρο τη γη να κινήσω / στους τόπους κρυφών ιερών για να βρω  / τους ουρανούς στους θεούς να  ζητήσω/και τα μάτια της τα γλαυκά να θωρώ.

   Θητεύει με την ίδια άνεση και τον ομοιοκατάληκτο στίχο και τον ελεύθερο κρατώντας ωστόσο μιαν εσωτερική αρμονία που δίνει ροή  στον στίχο και κρατά τη συναισθηματική φόρτιση σε επίπεδα  που  άλλοτε μονοπωλούσε η ποίηση της Αθηναϊκής σχολής.  

   Σε πρώτο πρόσωπο η ποίηση του Γιώργου Μαργαρίτη  έχει ένα τόνο αλλού εξομολογητικό  ( Δε φοβάμαι να σου εξομολογηθώ / να με ακούσει ο άγριος άνεμος…) κι αλλού (Κι ο λυγμός μου / που γεννήθηκε άχρονος / έσμιξε με την ηδονή των σωμάτων/ωδή στον έρωτα ) φτάνει στα άκρα του λυρισμού μέσα σε ένα εξιδανικευμένο  ερωτικό παραλήρημα.( να θέσω τις τροχιές  των πλανητών/ σε άλλο χωρόχρονο/μοναχά για τα μάτια σου/ .Να οριοθετήσω τα αφηνιασμένα κύματα/να  σχηματίσουν / την αγκαλιά  μας.

   Έχεις την αίσθηση διαβάζοντας την ποίηση του Γιώργου Μαργαρίτη που δεν είναι πρωτολειακή –αν δεν απατώμαι είναι η τρίτη ποιητική του συλλογή-πως ζεις σε μιαν άλλη εποχή που ο έρωτας όσο κι αν διαχρονικός  και πάντα  επίμονος στη σχέση των δύο φύλων δονούσε τις καρδιές  με τρόπο που - σε μια παρομοίωση-μόνο οι χαλκομανίες  στην προ πολέμου εποχή απεικόνιζαν  με ένα βέλος που τρύπαγε τις καρδιές.

    Ο αναγνώστης σύρεται να βρεθεί  σε ένα άλλο έξτρα ρομαντικό πεδίο  καθώς  στίχοι όπως οι ακόλουθοι  τον απογειώνουν : Απόψε το φεγγάρι δάκρυσε/ έγινε ποίημα σε ταξίδι μακρινό….

  Ομολογώ πως εθισμένος στη σύγχρονη ποιητική έκφραση με τους συμβολισμούς , τις αλληγορίας, τα υπονοούμενα και τις μεταφορές  που σε καθηλώνουν στην πεζότητα  της καθημερινότητας αισθάνθηκα σα να ζω μιαν άλλη εποχή , τότε που η ποίηση δημιουργούσε συναισθηματική φόρτιση και όχι λίγες φορές μέσα από αναπολήσεις και νοσταλγίες ένοιωθες να σε πλημμυρίζει η συγκίνηση για αυτό που έχασες  ή που  έζησες ή που ζει εδώ ο ποιητής, ο Γιώργος Μαργαρίτης.

  Εξ άλλου το πλούσιο λεκτικό  θησαυροφυλάκιο που διαθέτει τον βοηθάει ώστε η εικονοπλασία των στίχων να  αμιλλάται  την νοηματική πληρότητα -Να περπατήσω στων ξωτικών τις ιερές ατραπούς στα λιθόχτιστα  κι έρημα χαλάσματα αρχαίων ναών , στις ρεματιές  και στους καταρράκτες των ορεινών περασμάτων –

   Είναι παρήγορο ότι οι νέοι γράφουν ποίηση κι αυτό είναι ίσως το αντίδοτο στην καταφορά και την πεζότητα της εποχής Θα περιμένουμε λοιπόν την επόμενη ποιητική του συλλογή που θα τον εδραιώσει στον κύκλο των νέων ποιητών.

      Σταύρος Ιντζεγιάννης

        Νοέμβρης 2020

ΓΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ

 

   

ΣΧΟΛΙΑΖΟΝΤΑΣ ΠΟΙΗΣΗ

    Σύντομη παρουσίαση του ποιητικής συλλογής «Εκδρομή»   του Τάκη Τσονάκα από τον Σταύρο Ιντζεγιάννη 

  Η ΕΚΔΡΟΜΗ

   Καθυστερημένα αλλά επίκαιρη - καθώς ο πόνος για την απώλεια της πολυαγαπημένης σε όλους μας Μαίρης Τσονάκα βρίσκεται και θα βρίσκεται πάντα παρών-έχω στα χέρια μου την ποιητική συλλογή του Τάκη Τσονάκα .

   Με τον χαρακτηριστικό τίτλο « Η εκδρομή» ( εκδόσεις «Δόντι- Σεπτέμβριο; 2019)  ο Τάκης Τσονάκας καταθέτει σε ποίηση το πνευματικό του μνημόσυνο στη Μαίρη.

    23 ποιήματα σε φόρμα δίστιχου ( αλλού τρία , αλλού πέντε δίστιχα) τα οποία χωρίς να υπακούουν σε ομοιοκαταληξία – που συνηθίζεται σε τέτοιες φόρμες- κρατάνε ωστόσο μια εσωτερική αρμονία που βοηθάει τον στίχο να ρέει. Αφηγηματικός ο τόνος επικεντρώνεται και ολοκληρώνει μια περίοδο κοινής ζωής με ένα αγαπημένο πρόσωπο  τη γυναίκα του  Μαίρη  που η αναπάντεχη φυγή της στον κόσμο των ονείρων, σημάδεψε την υπόλοιπη ζωή του ποιητή πεζογράφου  του Τάκη Τσονάκα. Ένα πένθος από εκείνα που ανοίγουν μπροστά σου ένα τεράστιο κενό,  αλλοτριώνουν τη σκέψη σου και αιχμαλωτίζουν την παραπέρα  ζωή σου .

    Η ποιητική αφήγηση ακολουθεί μια χρονολογική σειρά από τη γνωριμία έως τον αδόκητο χωρισμό. Ανάμεσα σ` αυτές τις δύο περιόδους υπάρχει η κοινή ζωή με τις χαρμολύπες της, και τα όνειρά της. Μια ζωή γεμάτη από την αγάπη-τον έρωτα. την ανέφελη πορεία που την περιγραφη σαν μια εκδρομή με την οποία άλλωστε  τιτλοφορεί τη συλλογή

  Χαρακτηριστικό αυτής της κοινής ζωής είναι τα δύο δίστιχα (σελ15) σε μια ωραία μεταφορά: «Εσύ κρατούσες το τιμόνι εγώ ήμουνα στη μηχανή / και ταξιδεύαμε έτσι μόνοι , μόνοι εγώ,  εγώ κι σ εσύ…»

   Αυτή η κοινή ζωή αρχίζει με ένα δίστιχο :Μπήκες από την εμπατή / και μπήκε ο ήλιος στην αυλή….» (σελ11) για να τελειώσει… « Τώρα το δρόμο σου ανοίγει / του αρχαγγέλου το σπαθί…»

 Η ποιητική αφήγηση υπογραμμίζει κάποιους σταθμούς όπως «Ο ήλιος στην ανατολή (Δέντρα ,πουλιά, κάμποι λουλούδια /ξυπνάτε ο ήλιος έχει βγει // η ημέρα πάλι θα είναι ωραία/ με την καλή μου εδώ μαζί )»– Τα μεσημέρια-ο ήλιος έγερνε στη δύση- σεργιάνι στην πόλη-μια αστροφεγγιά ( ποιο είναι το αστέρι το  δικό μας /όταν θα φύγουμε απ`τη γη//το πιο λαμπρό είναι καλή μου / γιατί  αστέρι είσαι εσύ)-μια χοροεσπερίδα-ο ¨Άγγελος επί γης…» και άλλα  στιγμιότυπα της κοινής  τους συζυγικής πορείας .

 Λυρικός ο τόνος ,πλούσιο το λεξιλόγιο, χωρίς δυσνόητες μεταφορές και αλληγορίες  αφήνει να διαφαίνεται το κενό και η πίκρα του χωρισμού χωρίς ωστόσο να ολοφύρεται. Περιγράφει όσο γίνεται  πιο ήρεμα –πιο γαλήνια τη μεγάλη απώλεια «σε βρήκα στην ακρογιαλιά και είχες φύκια στα μαλλιά  / Γύρω πετάγανε Αγγέλοι , σου λέγαν έλα μη σε μέλει…» προσυπογράφοντας αυτό που γράφει ο Όσκαφρ Γουάιλντ στη μπαλάντα της φυλακής του Ρήντιγκ « ο πόνος είναι βαθύς σκοτεινός και μυστηριώδης…» Ζει μόνο μέσα μας θα πρόσθετα.

 Καλαίσθητη η έκδοση σε περιορισμένα αντίτυπα  κυκλοφόρησε  σε περιορισμένο αριθμό τευχών και αποτελεί μιαν ακόμη  κατάθεση στην Ελληνική  γραμματεία.

Σταύρος Ιντζεγιάνννης

ΕΠΟΣΤΟΛΉ - ΣΧΌΛΙΟ

  

Σταύρος Ιντζεγιάννης

Σαρανταπόρου 34

Πάτρα.

   Αγαπητέ  Κύριε Γιαννόπουλε.

  Τακτικός αναγνώστης σας διαβάζοντας την «Πολιτική Φιλολογική» μου έρχεται συχνά στο νου ο εξαίσιος Καβαφικός στίχος «τιμή σ` εκείνους όπου στη ζωή των όρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες…»

   Ειλικρινά χαίρομαι  -πέραν της νοηματικής των πληρότητας, μερικά τους αποτελούν οιονεί σεμινάρια  ιστορίας και κοινωνιολογικού τους ενδιαφέροντος-την ωραία Ελληνική γλώσσα που τόσο άστοχα ξεπουλάμε χάριν μιας φτωχότατης Αγγλοσαξονικής ή των φρικτών εκείνων « φραγγλέζικων» μπερδεύοντας συνάμα τη δημοτική με την αγοραία όπως ακριβώς μπερδεύουμε τη Δημοκρατία  με τον λαϊκισμό.

  Ομολογώ με ντροπή μου ότι παρά το ότι αρθρογραφώ για περισσότερο από 40-45 χρόνια δεν ξέρω πια σε τι γλώσσα γράφω ή ομιλώ. Αρχαία-Λόγια- Καθαρεύουσα-Ελληνιστική-Δημοτική-Αργκό ή Αγοραία Ή ίσως τη γλώσσα της εφημερίδος-η αείμνηστη Ελένη Βλάχου είχε καθιερώσει στην πάλαι ποτέ «Μεσημβρινή» μια ολόκληρη σελίδα σε μια δική της ιδιόμορφη που την ονόμαζε γλώσσα της εφημερίδος - ή τάχα…εφημερίδας, ποιός ξέρει ;-χωρίς πνεύματα και απλοποιημένες ορισμένες διφθόγγους!

  Βλέπετε ο ευγενέστατος και οπωσδήποτε καλών προθέσεων Γεώργιος Ράλλης συμμορφούμενος δια λόγους ψηφοθηρικούς –τη ατυχή εμπνεύσει των πολιτικών του πραιτοριανών –καθιέρωσε, φευ, εν μια νυκτί-την όπως ονόμασε-δημοτική. Μια γλώσσα που δεν είχαμε  διδαχθεί και το χειρότερο δεν υπήρχαν διδάσκαλοι να τη διδάξουν. Έκτοτε ζούμε, μιλάμε, γράφουμε σε ένα -επιτρέψτε μου μια αγοραία έκφραση- γλωσσικό μπάχαλο!!! (Για καιρό φύλαγα ένα φάκελο –από δημόσια υπηρεσία-που είχε διεύθυνση :

  « σταύρο ιντζεγιάννη  σαρανταπόρου κ.τλ ... Εδώ» δηλονότι ενταύθα)

Θα ξεφύγουμε άραγε από αυτό το χάος; Πολύ φοβάμαι όχι. «Επάνω στα τείχη  άρχισεν ο θρήνος… Πικρά για μας ο Πρίαμος και η Εκάβη κλαίνε» γράφει ο μεγάλος Αλεξανδρινός.

  Θύμα της είμαι σίγουρα κι εγώ.

  Επανέρχομαι ωστόσο στον αρχικό  σκοπό της επιστολής μου. Δεχθείτε τα συγχαρητήριά μου και το θαυμασμό μου για τον ωραίο αγώνα που κάνετε προμαχώντας  στις καστρόπορτες  της γλώσσας.

Με τιμή

Σταύρος Ιντζεγιάννης

sindzeyan@ Yahoo.gr

Πάτρα Ιούνιος 2020

ΣΕΡΡΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΛΠΟΥΖΟΎ

   ΑΓΑΠΗΤΈ ΜΟΥ  ΓΙΑΝΝΗ.

   Σ` ευχαριστώ για το ξενύχτη που έκανα διαβάζοντας το ‘ Σέρα ‘ και …

   Και κλαίγοντας!

   Ο πατέρας μου ήταν από το Ερζερούμ την επαρχία Κεμάχ. Οικονομικός  μετανάστης στην Ελλάδα από το 1890 -10  ετών- με τις σφαγές τα παράτησε όλα και γύρισε στην πατρίδα προσπαθώντας να σώσει την εκεί οικογένειά του. Τη μητέρα του, τη γυναίκα του και τα τρία του ανήλικα παιδιά. Τους βρήκε όλους σφαγμένους ξεκοιλιασμένους και τα κεφαλάκια των παιδιών στον  φράχτη.¨ Έφυγε μαζί με τους άλλους στα βουνά ορκισμένος να εκδικηθεί αυτούς τους… «Χαμψά Xaφίζ».Με τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο κατετάγη στη Αρμενική Λεγεώνα που είχαν φτιάξει πιστεύοντας κι αυτός στο όραμα  της Αρμενικής δημοκρατίας που κράτησε ένα χρόνο το 1919.

Γυρίζοντας στην Ελλάδα παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο τη μητέρα μου Αρμένισσα της Σμύρνης και τα ονόματα των σφαγμένων του παιδιών έδωσε η μητέρα μου σε εμάς για να τιμήσει την πρώτη του οικογένεια.

   Ότι έμαθα μου τα διηγήθηκε ο αδερφός της πρώτης του γυναίκας που ήρθε μαζί του στην Ελλάδα και έμενε μαζί μας διότι η μητέρα μου τον μάζεψε και μάλιστα τον φώναζε αδερφό της προς τιμήν της σφαγμένης πραγματικής του και αγάπη στον πατέρα μου. Ο πατέρας δεν θέλησε ποτέ να μας τα διηγηθεί. Ίσως δεν άντεχε !!!

    Σ` ευχαριστώ που με έκανες να κλάψω. Μερικές φορές είναι ξαλάφρωμα.

 ΥΓ

 το 1980 –ή κάπου εκεί-κάποιοι  ληστές είχαν πιάσει ένα τουρκάκι 12 χρονών και αφού το βίασαν του ποδοπάτησαν το κεφαλάκι .Στην καθημερινή επιφυλλίδα που είχα τότε στον «ημερήσιο Κήρυκα» έγραψα: Γιατί να λυπηθώ  αυτοί λυπήθηκαν τα δικά μας παιδιά ; Ένα Τουρκάκι λιγότερο.    

   Το ίδιο βράδυ-μα τον σταυρό που κάνω-είδα στον ύπνο μου τον πατέρα μου που μου είπε: Ντροπή σου. Τι έφταιγε το παιδί. Αν γίνεις όμοιος με αυτούς τι θα σε ξεχωρίζει τότε;

 Θα πεις γιατί σου τα γράφω. Έκανες το καλύτερο μνημόσυνο στους γονιούς μου και σ` ευχαριστώ εκ μέρους τους

Σ` Αγαπώ

Σταύρος Ιντζεγιάννης

sindzeyan@Yahoo.gr