ΣΧΌΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Λ.ΜΑΡΓΑΡΊΤΗ

 

Σχόλιο από τον Σταύρο Ιντζεγιάννη

 

       ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ

      ΔΟΚΙΜΙΑ

      ΛΕΩΝΙΔΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ 

  

Κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό η συλλογή δοκιμίων –άρθρων του επιτίμου δικηγόρου- λογοτέχνη ( πεζογράφου, ποιητή, δοκιμιογράφου) –τ. προέδρου πολυτέκνων και επί σειρά ετών μέχρι σήμερα προέδρου της Εταιρείας Λογοτεχνών Ν/Δ Ελλάδος Λεωνίδα Μαργαρίτη, τέως αιρετού Νομαρχιακού   και Δημοτικού συμβούλου με  γόνιμη και πολυεπίπεδη παρουσία στην πνευματική- κοινωνική- πολιτιστική  ζωή της πόλης και του νομού γενικότερα .Θα έλεγα  η  σωστή ερμηνεία του «ενεργός Πολίτης»

  Ένα από τα πλέον υπεύθυνα είδη της γραμματείας μας το δοκίμιο που φέρει στη σφραγίδα του μεγάλα ονόματα όπως Αιμ. Χουρμούζιος , Γ. Θεοτοκάς, Τερζάκης, Ι.Μ .Παναγιωτόπουλος, Κων. Τσάτσος κ.α πολλοί από αυτούς που πρόλαβε η γενιά μου να διαβάσει-να φωτιστεί.

   Ακολουθώντας τα βήματά τους ο Λεωνίδας Μαργαρίτης θητεύει στο δύσκολο όσο και υπεύθυνο αυτό είδος της γραμματείας μας, επικουρούμενος από τη νομική του κατάρτιση  που τον βοηθά στην τεκμηρίωση των απόψεών του.

  Πράγματι δύο  από κύρια χαρακτηριστικά των απόψεών του είναι η πλήρης και παντιότροπη τεκμηρίωση που δεν αφήνει κενά και το θάρρος, η τόλμη θα έλεγα, να εκφράσει την άποψή του ενάντια σε ταγούς της πολιτικής και  θρησκευτικής μας ζωής και θεσμοθετημένων απόψεων. Αυτό συνεπάγεται πλήρη γνώση του προβλήματος,  ιδίως αυτών που επί σειράν ετών ταλανίζουν την καθ` ημέρα ζωή μας.

   Στις αρετές του δοκιμίου ως μέρος της γραμματείας μας -και στο οποίο ο Λεωνίδας Μαργαρίτης μένει επιτυχημένα πιστός- είναι ότι δημιουργεί ερεθίσματα για συζήτηση. Πράγματι αυτό που κάνει τον αναγνώστη να γυρίζει και να ξαναγυρίζει τη σελίδα που διάβασε σε έναν εσωτερικό διάλογο με τον εαυτό του και τις δικές του απόψεις είναι το γεγονός ότι το πρόβλημα –το θέμα- το συμβάν- ερευνάται σε βάθος και από κάθε άποψη προβάλλοντας ακόμη και τις περί του αντιθέτου απόψεις .Έτσι ο αναγνώστης έχει άμεση πρόσβαση στη θέση και την άρνηση και την παρέμβαση του δοκιμιογράφου- αρθρογράφου.

  Ξεχωρίζουν από τα 45- αν μετρώ καλά - θέματα που απασχολούν την γραφή του, τα έχοντα σχέση με τη θρησκεία ( ταυτότητες, εκλογή επισκόπων, ο όρκος, ειδωλολατρία- σιμωνία, μάθημα των θρησκευτικών, η αγαμία του κλήρου κ.α)   πράγμα που υπογραμμίζει τον σοβαρό ρόλο που παίζει γι αυτόν η θρησκεία στη ζωή μας και ο τρόπος με τον οποίο ο Ορθόδοξος –θρησκευόμενος αντιμετωπίζεται από τους ταγούς της ή μετέχει εκών-άκων  στα λειτουργικά της. Ομολογώ ότι χρειάζεται περίσσευμα πίστης αλλά και θάρρος για να βάλλεις τον δάκτυλο επί των τύπων των ήλων. π.χ το Συναινετικό διαζύγιο πολιτείας – εκκλησίας θέμα  δεκαετιών και κομματικών αντεγκλήσεων-  κάτι που θα βγάλει πολλή κουβέντα!!!  

   Ξεχωρίζω-αλλά ποιο να ξεχωρίσεις πρώτο ή δεύτερο – η αποποινικοποίηση των ναρκωτικών  αμφιλεγόμενο θέμα που θα προκαλέσει συζητήσεις , δεδομένου του ρίσκου–το αναλαμβάνω την ευθύνη (έχει διαφορά ή ατομική από την πολιτική ευθύνη ;) το «όρκος και θρησκευτική ελευθερία» πρόβλημα που ο κ. Μαργαρίτης το εξετάζει από τη νομική αλλά και τη θρησκευτική του πλευρά κι ακόμη ένα από τα δοκίμια του το «Κοινωνία γενικής υποκρισίας» όπου τίθεται επί τάπητος το γε νυν έχων ή μάλλον το…κρατούν .Στα πέραν των στενών μας ορίων μας  «Η Αμερική ο νέος Ισραήλ» που δείχνει το εύρος της σκέψης του σε θέματ διεθνούς ενδιαφέροντος κ.α.

  Γενικότερα από την άποψη της γραφής το ύφος του το οποίο ξεφεύγοντας από το στενά συχνά  επιστημονικό-νομικό γίνεται   προσιτό στον απλό αναγνώστη με την καθαρότητα της σκέψης και το προτέρημα  να υπεισέρχεται στο βάθος ώστε να φωτίζει από κάθε πλευρά δίνοντας  στον αναγνώστη την ευχέρεια να μπει στη συζήτηση και ό ίδιος.

   Θα έλεγα ότι η μεγάλη του αρετή είναι η απόλυτη –νομικά, συνειδησιακά, κοινωνικά ,πολιτιστικά και πολιτικά-τεκμηρίωση και ακόμη πιο σπουδαίο το ότι δεν αρκείται σε επισημάνσεις αλλά καταθέτει προτάσεις λ.χ Αναγκαία η δια βίου εκπαίδευση όπου: Θεωρούμε συνεπώς πως η διαδικασία της δια βίου εκπαίδευσης χρειάζεται να αποτελέσει πεδίο εθνικού σχεδιασμού. Κι ακόμη ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τη Δημοκρατική μας ζωή : Αναγκαία η θεσμοθετημένη  λειτουργία των κομμάτων όπου η πρόταση: Να υπάρχει  απαγόρευση με συνέπειες για τους εγγεγραμμένους σε περισσότερα του ενός κόμματα όπως επίσης και σε περισσότερε της μιας του ιδίου κόμματος. Οι διπλοεγγραφές να αποτελέσουν λόγο οριστικής διαγραφής !!!

  Πιστεύω πως είναι ένα βιβλίο εργαλείο σκέψης και προβληματισμού  που θα συζητηθεί πολύ και ακόμη από αυτά που την κάθε τους  σελίδα  τη συζητάς με τους άλλους  αλλά και με τον εαυτό σου και  αυτό σε τελευταία ανάλυση είναι η αξία  ενός βιβλίου.

Πάτρα Ιούνιος 2021.     

 

 

 

  

     

σχόλιο δ.Μαρκοπουλου

 

 

 

ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ

π. Σχολικού Συμβούλου

  Πάτρα Ιανουάριος 2021.

 

  Κυκλοφόρησε   ο Β! τόμος  « ΑΝΑΛΕΚΤΑ»  του κ. Δ. Μαρκόπουλου με θέματα  Παιδαγωγική-Ιστορικά-Κοινωνική – Θρησκευτικά ο οποίος προσφέρεται στον σκεπτόμενο άνθρωπο ως εργαλείο γνωριμίας - μέσα από τη σκέψη ειδικών  επιστημόνων - θεμάτων που μπορεί φαινομενικά  να απασχολούν διανοητές υψηλού κύρους οι οποίοι  έχουν εντρυφήσει  στην ανάλυση τους, αλλά που καθώς θα διαπιστώσει ο αναγνώστης , αποτελούν περισσότερο εργαλεία μελέτης της καθημερινότητας όλων μας. Είναι  μία διαπίστωση που προβάλλει μέσα από την ανάγνωσή τους και όπως αποδεικνύεται  είναι προβλήματα που ο  καθένας μας  σε κάποια φάση της  ζωής του – είτε ατομικής, είτε οικογενειακής ή επαγγελματικής- έχει αντιμετωπίσει ή καλείται να  αντιμετωπίσει. Γι αυτό και το θεωρώ εργαλείο του καθ` ημέρα βίου και όχι απλό απόκτημα βιβλιοθήκης.    

    Θέματα  Παιδαγωγικά κυρίως όπου ο συγγραφέας –ένας σύγχρονος διανοούμενος  για όσους  τον γνωρίζουμε και έχουμε συζητήσει τις απόψεις του –λόγω επαγγελματικής ιδιότητος έχει αναλώσει  μεγάλο μέρος της ζωής του είτε μελετώντας τα , είτε προσπαθώντας –συμμετέχοντας με την πολυετή πείρα του ανώτερου εκπαιδευτικού.

  Αναφέρομαι  ειδικότερα στα θέματα παιδαγωγικής και ειδικότερα αγωγής  –μιας παρεξηγημένης έννοιας , καθώς πολλοί την μπερδεύουν με την ειδική μόρφωση – επιστημονική ή επαγγελματική κατάρτιση-παραβλέποντας  ότι αποτελεί –καθώς ο συγγραφέας  σημειώνει « πλαστουργία ανθρώπινων ψυχών» και συμπληρώνει , καθ` ο παιδαγωγός ο ίδιος, το μεγαλείο του δάσκαλου που καλείται να γίνει συνδημιουργός του Υψίστου.

  Η αξία της προσφοράς του κ. Μαρκόπουλου στη σύγχρονη γραμματολογία με τα ΑΝΑΛΕΚΤΑ τόμος Β! έγκειται στο ότι οι απόψεις του - θέματα παιδαγωγικά, ιστορικά, θρησκευτικά, κοινωνικά- τεκμηριώνονται πάνω στις απόψεις καταξιωμένων  ειδικών μελετητών - και σοφών καθώς επικράτησε να λέμε καλώς ή κακώς μιας και η σοφία δεν είναι πεπερασμένη- και δίνεται η ευκαιρία στον αναγνώστη να τα συζητήσει , να τα αναλύσει , να τα συγκρίνει, να εκφέρει την άποψή του σε μια νοερή-ιδιαίτερα χρήσιμη- συνομιλία με τον συγγραφέα –να τα αποδεχθεί ή να βάλλει τους δικούς του αστερίσκους.

   Σημειώνω - από το προσωπικό ενδιαφέρον του φιλίστορα- την ανεκτίμητη προσφορά του συγγραφέα στα ιστορικά θέματα καθώς οι νεοέλληνες -προσωπική μου άποψη-πολυπράγμονες σε  θέματα ποδοσφαίρου, λαϊκού άσματος η μόδας-αγνοούν-δεν ενδιαφέρονται φευ-για την ιστορία τους. Να η χρησιμότητα της μελέτης  των ΑΝΑΛΕΚΤΩΝ του κ Μαρκόπουλου- του παιδαγωγού κ. Μαρκόπουλου!  

   Σημειώνω το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που παρουσιάζει το κεφάλαιο «Ιδεολογικό περιεχόμενο της  Επανάστασης του `21» αφ` ενός  διότι συμπληρώνονται 2 αιώνες- χρόνος ικανός για αντικειμενική μελέτη- και δεύτερο διότι κατά την προσφιλή συνήθεια των νεοελλήνων- η τάχα  είναι στα γονίδιά μας;-έχει εν πολλοίς μπλέξει τον τελευταίο καιρό στα κομματικά μας!!!

 

   Νομίζω πως ένα   πολλαπλό πρόβλημα αποτελεί «Η εγκληματικότητα των νέων» όπου σημειώνονται , αναλύονται και ομαδοποιούνται οι διάφορες μορφές – οι κυριότερες  βεβαίως, μιας  και θα μπορούσε να απαριθμήσει κανείς  τόσες όσες και οι άνθρωποι – όπως η κλοπή ,η επαιτεία, η αλητεία, ο εξωφρενισμός (  ο συγχρωτισμός, η ένδυση, η ανεμελιά, η έλλειψη υπευθυνότητας. κ.α.)

  Σε μια προσπάθεια να καθορίσει τα αίτια ο συγγραφέας – παιδαγωγός – διανοούμενος –καθορίζει την κληρονομικότητα, το οικογενειακό ή το κοινωνικό περιβάλλον  ( Αλλά για ποια οικογένεια όταν οι συνθήκες την αναγκάζουν να άγεται και να φέρεται ανερμάτιστη ; ) ο δρόμος, ο κινηματόγραφος η τηλεόραση το διαδίκτυο, το ραδιόφωνο,  κεφάλαια που όμως σηκώνουν πολλή συζήτηση δεδομένου ότι δύσκολα μπορεί να  καθορίσει κανείς τα υπέρ και τα κατά ανάγοντάς τα στα αμφιλεγόμενα .Ίσως θα μπορούσε να συνοψίσει ο αναγνώστης στο  «η χρήση ωφελεί ή κατάχρηση βλάπτει»  Και μόνο το γεγονός ότι ο συγγραφέας τολμά να τα θίγει αποτελεί έναν άθλο. Σίγουρα ο υπεύθυνος  αναγνώστης  θα  βάλλει τους αστερίσκους του !!!  

  Τέλος στην ενότητα «θρησκευτικές αναζητήσεις» με εισαγωγικό κεφάλαιο «φαινομενολογία της θρησκευτικής πίστης» ο αναγνώστης συναντά τον συγγραφέα  φιλόσοφο που  εδράζει τις απόψεις του  στην αρχαία  εν πολλοίς  γραμματολογία – Αριστοτέλης Πλάτων , Προσωκρατικοί αλλά και Παύλος και Πατέρες  και σύγχρονοι σκεπτόμενοι όπως οι Αθεϊστές, Μαρξιστές, αγνωστικιστές  και άλλοι που οδηγούν σε δύσκολους ατραπούς  τον απλό αναγνώστη. Μια ενότητα που απαιτεί ψαγμένους (κατά αγοραίαν έκφραση ) αναγνώστες και δεν μπορεί όσο κι αν προσπαθεί ο συγγραφέας – διανοούμενος να απλοποιήσει τα πράγματα. Ο αναγνώστης καλείται να τα κατανοήσει  αρκούμενος στη δογματική θέση της Βίβλου «πίστευε και μη ερεύνα» παραβλέποντας τη σοφή ρήση του Ναζωραίου «Ερευνάτε τας  γραφάς»

     Εξ άλλου μια ιδιαίτερη αναφορά στη μάνα μέσα από την ποίηση, και  την πεζογραφία    σε συνδυασμό με το θρησκευτικό γεγονός δίνει ένα συγκινησιακό τόνο στη όλη μελέτη αγγίζοντας τον αναγνώστη στην ευαισθησία του. Ωστόσο η άποψή μου  εν προκειμένω είναι ότι η ενότητα «Θρησκευτικές αναζητήσεις Είναι θέμα προς συζήτηση και όχι απλώς προς ανάγνωση.

   Από μια γενική θεώρηση  τα ΑΝΑΛΕΚΤΑ Β!» του κ. Δημήτρη Μαρκόπουλου  είναι  εργαλείο διαρκούς μελέτης καθώς υπεισέρχεται στο βάθος του θέματος μεταβάλλοντας  την ανάγνωση σε προβληματισμό  και έτσι μπορεί να το διαβάσει και να το χαρεί ο σύγχρονος αναγνώστης.

 Το απόλαυσα !      

   Σταύρος Ιντζεγιαννης

ΣΧΌΛΙΟ ΚΟΥΔΑΡΙΤΙΚΑ - ΤΑΚΗ ΤΣΟΝΑΚΑ

 Από τον Σταύρο Ιντζεγιάννη     

 

     ΤΑΚΗ ΤΣΟΝΑΚΑ

 

     ΚΟΥΔΑΡΙΤΙΚΑ

    

     Με τα ΚΟΥΔΑΡΙΤΙΚΑ ο Τάκης Τσονάκας ξαναγυρίζει σε μια μεγάλη του αγάπη. Τη συνθηματική γλώσσα των συντεχνιών που  χάθηκαν ή μεταλλάχτηκαν σε συνδικαλιστικό κίνημα και  που μαζί τους χάθηκε στο κύλημα των χρόνων, και η ιδιαίτερη εκείνη  γλώσσα τους που χαρακτήριζε την κλειστή κοινωνία τους.

    Στο κύλημα των χρόνων….Πόσα και πόσα δεν έχουν αλλάξει, άλλα ξεχασμένα ολότελα κι άλλα συντηρημένα στη μνήμη ή στις κιτρινισμένες φυλλάδες κάποιου μουσείου. Μερικά τους φυλαγμένα σαν πολύτιμες μαρτυρίες ενός τόπου και μια εποχής.  Εδώ μιας  συντεχνιακής ομάδας, όπως οι μάστορες χτίστες που τριγύριζαν τα χωριά και τις πόλεις τις Βαλκανικής « χτίζοντας και χτίζοντας» –όπως γράφει ο λεξικογράφος συγγραφέας , πιο σωστά ο ερανιστής ρομαντικός που έχει ορίσει να  φυλάει τις ιδιότυπες Θερμοπύλες του δικού του χρέους να διασώσει αυτή τη συνθηματική γλώσσα τους.

   Άγνωστη στον περισσότερο κόσμο, που γνώριζε ωστόσο την ύπαρξη τους κυρίως χάρη στα γεφύρια, που συχνά συνοδευότανε  από ιστορίες –θρύλους-για το στέριωμά τους.(Σχεδόν όλα τα γεφύρια της Βαλκανικής έχουν το δικό τους θρύλο για  ανθρωποθυσίες κάτι που διασώθηκε και μέχρι πρόσφατα  στην εποχή μας όπου στα θεμέλια κάποιου κτίσματος σφάζανε έναν κόκορα ). Κανείς δεν είχε ποτέ φανταστεί ότι είχαν και τη δική τους γλώσσα, που τους διευκόλυνε στις μεταξύ τους συνεννοήσεις και που άλλαζε από τόπο σε τόπο. Για παράδειγμα άλλη γλώσσα χρησιμοποιούσαν οι μαστόροι από τη Σιάτιστα  και άλλη οι μαστόροι από τα Λαγκάδια της Πελοποννήσου ή τα μαστοροχώρια  των Τζουμέρκων και της Βόρειας Ηπείρου.

   Προφορικός φυσικά ο λόγος διαδόθηκε και συντηρήθηκε  από γενιά σε γενιά , διαμορφωμένη κάθε  τόσο ή και εμπλουτισμένη από τις ανάγκες που παρουσιαζότανε κατά την εκτέλεση του έργου και με τις σχέσεις μεταξύ τους ή κυρίως με την ανάγκη της σχέσης τους  με τον εργοδότη .Ένας κόσμος ολόκληρος  από τον κάλφα μέχρι τον αρχιμάστορα. Λιθοξόοι, χτίστες, σχεδιαστές, οικονομικοί σύμβουλοι στα παζαρέματα με τους ιδιοκτήτες του έργου, όλοι εμπειρικοί αλλά πανάξιοι που θα τους  ζήλευαν πτυχιούχοι πολυτεχνείου.

   Αυτό που έχει να παρατηρήσει ο αναγνώστης, είναι, ότι αυτή η ιδιωματική γλώσσα δεν έχει καμιά σχέση με κάποια από τις γνωστές που  μιλιούνται και γράφονται, ώστε να αναζητήσεις  ετυμολογικές ρίζες. Κι αυτό είναι ο άθλος του Τάκη Τσονάκα που δεν είχε να διευκολυνθεί από γνωστές ή προϋπάρχουσες ρίζες. Για παράδειγμα: Η μανού, η τσιρικουμάτου =η κλέφτρα

# Ταμπάκισμα= το βρεξιμο. # Τζίγνω-=η φωτία #Δικάτσω=Τρώγω.

  Όπως εύκολα παρατηρεί κανείς καμιά τους δεν παραπέμπει, γραμματικά ούτε καν εικονοκλαστικά στο εννοούμενο.

   Σκοπός του Τάκη Τσονάκα σ` αυτή ή ιδιότυπη μάχη με τον χρόνο - σε μια εποχή σαν τη δική μας που ισοπεδώνει τα πάντα- είναι να διασώσει την παράδοση όχι μόνο σαν ιστόρημα αλλά και σαν γλωσσικό ιδίωμα κάποιων  ανθρώπων στους οποίους χρωστάμε-αν και πολλοί δεν το αναγνωρίζουν- το ότι στην εποχή τους έχτισαν  την Ελλάδα.

   Μακάρι – και υπογράφω πρώτος-η πολιτεία να  αναγνωρίσει και να βραβεύσει  αυτή την προσπάθεια.

 Σταύρος Ιντζεγιαννης

Μάης του 2021.

  

Σχόλια σε άρθρο της κ Βίβιαν Φαρμάκη

 

ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΑ 200 ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΊΑΣ

 

Συμμετέχει στην εορτή των 200 χρόνων  της παλιγγενεσίας η κ. Βίβιαν Φαρμάκη διδάκτωρ φιλολογίας του πανεπιστημίου Ιωαννίνων – αρχαιολόγος  ιστορικός  με μια  ωραία της μελέτη  ( Πελοπόννησος 2/4/2021) η οποία  εδράζεται σε κείμενα του Αδαμαντίου Κοραή ο οποίος -όπως γράφει η κ Φαρμάκη –«Σάλπισμα πολεμιστήριον απηχεί ο διάπυρος λόγος ( εγκύκλιος επιστολή) του Αδαμαντίου Κοραή(1801) «Υπόμνημα  περί της παρούσης  καταστάσεως της Ελλάδος»  προς τα τέκνα της Ελλάδος

Όταν λέει   ο Κοραής «δράξασθε παιδείας   κατέχει την επίγνωση ότι συμβουλεύει τους πατριώτες του να δράξουν ένα όπλο»

  Η κ Φαρμάκη μελετώντας τα κείμενα  του υπέρμαχου του Ελληνικού διαφωτισμού Κοραή εισέρχεται στην ουσία του της προσπάθειας του μεγάλου Έλληνα να αναστήσει την  εθνική συνείδηση και να συμβάλλει στην αναγέννηση του  Έθνους   μέσω της παιδείας.

   Την προσπάθεια  αυτή η μελέτη της κ Φαρμάκη παρουσιάζει  εμβαθύνοντας  μέσω των κειμένων του μεγάλου Έλληνα στην ουσία της προσπάθειας η οποία όντως συνέβαλε στον διαφωτισμό του υποδούλου έθνος .Και όπως πολύ σωστά παρατηρεί η συγγραφεύς της μελέτης  Ο Αδαμάντιος Κοραής συνέδεσε το όνομά του με τις κύριες εκφάνσεις  του διεξαγόμενου πνευματικού αγώνα, τον Διαφωτισμό που αντλούν την έμπνευσή τους  από τα  πρότυπα των δημοκρατικών  πολιτειών της ελληνικής αρχαιότητος  με ορόσημα: Τη γλώσσα νέα ελληνική, την κατάκτηση της πνευματικής ελευθερίας και καταπολέμηση της εθελοδουλείας διχόνοιας τυραννίας .

Είναι μια μελέτη που θα άξιζε να διαβαστεί από όλους.

Σταύρος Ιντζεγιάννης

 

Σχολιάζοντας αρθρογραφία

 

                                                   Σταύρος Ιντζεγιάννης

        2 άρθρα του ομότιμου καθηγητή του πανεπιστημίου Πατρών επ` ευκαιρία των 200 χρόνων από την εθνεγερσία

1- 

  Ένα  άρθρο του  ομότιμου καθηγητού κ. Σήφη Μπουζάκη στην  Πελοπόννησο το Σάββατο 27 Μαρτίου ε.ε άνοιξε ένα θέμα για συζήτηση. Μύθος ή ιστορία- η εικαστική απεικόνιση ενός έργου ή το  πραγματικό συμβάν;

    Η όλη προβληματική προβάλλεται – συμμετοχή στην επέτειο των 200 χρόνων της παλιγγενεσίας- επικεντρωμένη στον γνωστό –και τόσο θαυμάσιο πίνακα του Γύζη « Το κρυφό σχολειό»

   Υπήρξε το κρυφό σχολειό ή  είναι  απλώς ένας ωραιοποιημένος μύθος των χρόνων της  σκλαβιάς ; Ο κ καθηγητής – εξ αντικειμένου αρμόδιος καθ` ο  διδάσκων επιστήμη της εκπαίδευσης –συγκριτική παιδαγωγική - καθορίζει  τα όρια – τα κατ` εμέ δυσδιάκριτα όρια - μεταξύ μύθου και ιστορίας- και σε μία προέκταση  προβληματισμού του αναγνώστη πόσο υπήρξε χρήσιμη- ή είναι-η συμβολή  της εικαστικής απεικόνισης  ενός πεζού γεγονότος.

   Υπήρξε το κρυφό σχολειό;

   Υπάρχει μια διαφορετική προσέγγιση ανάμεσα στις διάφορες γενιές .Οι νεώτεροι μαθαίνουν την  ιστορία μέσα από τα πραγματικά  συμβάντα. Εμείς οι παλαιοί τη μάθαμε μέσα από τους μύθους. Αυτό είναι μια πρώτη διάκριση μεταξύ του κ. Καθηγητού ο οποίος είναι και νέος και βλέπει την ιστορία κάτω από το φακό της επιστήμης  και  του σχολιαστή που είναι και  φορτωμένος με χρόνια  αλλά και έχει μεγαλώσει στην εποχή ενός κάποιου ρομαντισμού .

  Απέξω μαυροφόρα απελπισιά /πικρής σκλαβιάς  χειροπιαστό σκοτάδι/ και μέσα στη θολόχτιστη εκκλησιά την εκκλησιά που παίρνει κάθε βράδυ την όψη του σχολειού το φοβισμένο φως του καντηλιού/ τρεμάμενο τα ονείρατα αναδεύει/ και γύρω τα σκλαβόπουλα μαζεύει…» Ι Πολέμης

 Ο κ. Μπουζάκης ορθώς διακρίνει την εκπαίδευση στην αστική κοινωνία όπου υπάρχει κάποια ελευθερία –υπάρχει ή τάχα οριοθετείται από κόκκινες γραμμές ;-και στην ελευθερία στην αγροτική κοινωνία όπου κανοναρχεί τα πάντα ο Αγάς με τον βούρδουλα ή- γιατί όχι ;-και τα  συμφέροντα του κοτζαμπάση.

  Στην πρώτη περίπτωση ο κ. καθηγητής  καθορίζει το είδος της παιδείας –επιρροή από τον νεοελληνικό διαφωτισμό. Κοραής-Ρ Φεραίος , έμποροι  κ.α-ενώ στη  δεύτερη κηδεμονεύει  την όποια παιδεία η εκκλησιαστική –θεολογική κατεύθυνση  που ορθώς  ο συγγραφέας του άρθρου δέχεται ότι δικαιώνει τον ωραιοποιημένο -γνωστό πίνακα του Γύζη.

  Ωστόσο η ουσία του άρθρου - μελετήματος του κυρίου Σήφη Μπουζάκη  υπάρχει στο βάθος ενός προβληματισμού που μοιραία βρίσκεται ενώπιον του –διαχρονικά ίσως-σκεπτόμενου αναγνώστη.

  Πόσο ό μύθος συμβάλλει στη δημιουργία μιας εθνικής συνείδησης η οποία μεταβάλλει τον μύθο σε πραγματικότητα,  χρήσιμη για τον πολύ λαό , που δεν έχει την ιδιαίτερη παιδεία –εννοώ την ικανότητα να διαχωρίζει τα όρια που διακρίνουν το αναγκαίο από το περιττό;

  Πιο απλά : Χρειαζόμαστε τον μύθο ως πρώτη  προσέγγιση  που θα οδηγήσει την εθνική μας πορεία πριν οι μελετητές και οι ιστορικοί ανατάμουν τα γεγονότα και αποκαλύψουν τα αίτια;    

  Και τι τάχα θα είχε να ωφεληθεί ο Κώστα Σούκας που πολέμησε το `40 στην πρώτη γραμμή αν  επιχειρούσα  να τον πείσω ότι δεν ήταν ο πατέρας του – νεκρός από χρόνια- που κράτησε  τον χέρι του Ιταλού που ήταν έτοιμος να τον ξεκοιλιάσει και όχι ο διμοιρίτης που όρμησε και τον γλίτωσε;

 Χρειαζόμαστε τον  μύθο αυτόν που έχει εγκαταστήσει στο υποσυνείδητό μας το κρυφό σχολείο του Γύζη; Να ένα θέμα  για συζήτηση.

Σταύρος Ιντζεγιάννης

Πάτρα 30 Μαρτίου  Δεύτερο έτος  από κορωνοϊού !!!

 

 

 

 

 

 

 

2-  ΑΠΟ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤ ΑΡΜΑΤΑ

   Άρθρο του Ομότιμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών κ Σήφη  Μπουζάκη – Εφημ. Πελποννησος 2 -4-2021

  

  Με ένα ιδιαιτέρως  ενδιαφέρον άρθρο του στην «Πελοποννησο» της 2ας Απριλίου,  ο ομότιμος  καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών κ Σήφης Μπουζάκης , συνεχίζει και υπογράφει τη συμμετοχή του στον εορτασμό των 200 χρόνων της παλιγγενεσίας μας. Εξ αντικειμένου γνώστης των θεμάτων της εκπαίδευσης- θα έλεγα  καθ` ύλην αρμόδιος-  παρουσιάζει την εκπαιδευτική μας κατάσταση στα χρόνια της δουλείας, μέχρι και τα πρώτα –έως και τη δολοφονία του Καποδίστρια- χρόνια.

   Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον, συνίσταται στο ότι το διάστημα αυτό,  αποτελεί εν πολλοίς παρθένο από απόψεως ευρύτερης κοινοποίησης πεδίο, περιορισμένο στους ιστορικούς μελετητές. Δεν ξέρω  εάν διδάσκεται στα γυμνάσια ή στα λύκειά μας η περίοδος  αυτή , η οποία αποτελεί τον προθάλαμο –ούτως ειπείν-της μετέπειτα εισαγωγής μας στη νεώτερη μορφή της εκπαίδευσης ,της εδραζομένης , σ` αυτό που χαρακτηρίστηκε ως νεοελληνικός  διαφωτισμός .Δηλονότι της απαλλαγμένης από την κατά κάποιο τρόπο κηδεμονία της από το Πατριαρχείο, που αποτελούσε και την τότε εθναρχία του υποδούλου  έθνους. Όπως σημειώνει ό συγγραφεύς – μελετητής , η περίοδος των  ευεργετών (ιερωμένων-εμπόρων αλλά και  λογίων , διδασκάλων)  συνδέεται με την προσπάθεια να διασωθεί η γλώσσα και μέσω αυτής η εθνότητά μας ( θρησκεία – παραδόσεις - ιστορία) πρωτοστατούντος  του Πατριαρχείου , το οποίο κανοναρχεί την προσπάθεια. (Πατριαρχική σχολή, Πατμιάδα σχολή ,Ευαγγελική σχολή Σμύρνης, Αθωνιάδα κ.α) και κατά την οποία αναδείχτηκαν μεγάλες μορφές, όπως ο Ευγένιος Βούλγαρης Ιώσηππος Μοισιόδαξ. Τερεζούλης κ.α.

   Η οριοθέτηση της  στροφής  προς τον Διαφωτισμό ( Κοραής ,Ρήγα Φεραίος Νεόφυτος Βάμβας και λοιποί) είναι ακριβώς αυτό, που χαρακτηρίζει την αξία της μελέτης του κ Μπουζάκη, όπου υπογραμμίζεται η διαφωνία , που στοίχισε  τη σύγκρουση Πατριαρχείου –Διαφωτισμού και περιόρισε ή πρόσθεσε -άλλαξε ορισμένα μαθήματα.

  Δυστυχώς η δολοφονία του Καποδίστρια , μας στέρησε τον οραματιστή ενός  σύγχρονου - για την εποχή του-εκπαιδευτικού συστήματος όπως πρόβλεπε το Σύνταγμα της Τροιζήνας 1827.

   Είναι ευχής έργον το ότι ο καθηγητής κ. Σήφης Μπουζάκης μαζί με άλλους ομότιτλους, ανασύρουν ολίγον κατ` ολίγον τον πέπλο που σκεπάζει πνευματικές περιόδους  ,από τις οποίες αναγεννήθηκε και προσαρμόστηκε η νεώτερη συγκροτημένη εκπαίδευσή μας και διασώθηκε η πορεία της ελληνικής γλώσσας. Το γεγονός της επιρροής  του εκπαιδευτικού μας συστήματος ,  από τα χρόνια της Βαυαροκρατίας και  εδώ , που υπογραμμίζει ο συγγραφέας του άρθρου, αποτελεί ασφαλώς πεδίο επιστημόνων μελετητών  όπως ο κ. καθηγητής και που δεν εξαντλείται σε ένα  άρθρο εφημερίδος.  Είναι ευχής  έργο όμως ότι τα 200 χρόνια από την παλιγγενεσία  αποτελούν μια  θαυμάσια   ευκαιρία ,

για να γνωρίσουμε –ο πολύς λαός- άγνωστες ιστορικές πτυχές της πνευματικής μας ζωής και να ευχηθούμε αυτή η συμβολή  στον εορτασμό , να συνεχιστεί  από τον  καθηγητή κ Σήφη Μπουζάκη και άλλους μελετητές. Τι πιο ωραία και γόνιμη συμμετοχή στον εορτασμό  της εθνεγερσίας. ;

Συαρός Ιντζεγιαννης

 

 

 

 

 

σχολιαζοντας ποίηση

 

ΣΥΝΤΟΜΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

                            Από τον Σταύρο Ιντζεγιάννη

   ΑΛΟΣ  ΩΔΗ

  ΠΟΙΗΣΗ

  ΔΗΜΉΤΡΗ ΤΣΕΛΙΚΑ

                                      Εκδόσεις ΤΑΔΕ ΕΦΗ.Αθήνα

 

  50 ποιήματα βουτηγμένα άλλοτε στα γαλήνια  και άλλοτε στα ανταριασμένα νερά, στην απεραντοσύνη  της θάλασσας  ή ακουμπισμένα  στις δέστρες κάποιου λιμανιού απόμαχα με απομάχων ιστορίες .

  Όλη η συλλογή  κινείται στο τρίπτυχο θάλασσα, γυναίκα ,πατρίδα με τη νοσταλγία  του πολυταξιδεμένου ποντοπόρου ή του ξέμπαρκου της ζωής και του βιοπορισμού.

   Ομοιοκατάληκτος ο στίχος  με αυστηρή   προσήλωση στον ρυθμό , την αρμονία, τη μετρική  κι ακόμα με μια ιδιαίτερη πειθαρχία στους κανόνες της συνεργασίας  φωνηέντων και συμφώνων.

    Έντονα λυρικός ο στίχος  δικαιολογεί  τον τίτλο της  συλλογής (ωδή =λυρικό ποιητικό κείμενο ) αν και με  διαφορετικό χαρακτήρα  από τον αρχαίο κανόνα προσαρμοσμένο στις νεώτερες τάσεις της  νεοελληνικής  λογοτεχνίας , που ξεφεύγουν από την αρχική μορφή

με ολοκληρωμένες εικόνες και δίνουν ανάγλυφα την ιστορία του Έλληνα και της Ελλάδας που ζουν αξεδιάλυτα  ενωμένες  στη μοίρα αυτού του πολύπαθου τόπου του οποίου η ιστορία του δεμένη στα πατρογονικά του  γονίδια  τον εμπνέει – τον ερεθίζει- του δημιουργεί το χρέος να τη δοξολογήσει με κάθε τρόπο από το ιστορικό του χθες έως το ελπιδοφόρο του  αύριο :

 

 

  Αυτή η αναφορά στο παρελθόν με ένα φανερό ή κρυμμένο τρόπο υπάρχει σε πολλά του  ποιήματα απότοκος ίσως του θαλασσινού εαυτού του καθώς η νοσταλγία του ναυτικού είναι άρρηκτα δεμένη με αυτό που τον πηγαίνει εμπρός και ωστόσο τα κρατάει δεμένο με ό,τι αφήνει  πίσω

  «Στον τόπο αυτόν σαν φτάσεις /λογίσου σε θνητών τη γη  δεν είσαι/Ηρώων σώμα  και αίμα που πατείς….Τ` ακύμαντα νερά του  μη ταράξεις. Για λίγο στων αθάνατων το χώμα σκύψε/Την όψη στ` αγιασμένο νάμα νίψε/ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ να ξαναβαφτιστείς.  Μεσολόγγι –σελ 63) !

  Μερικά γνωστά σαν  θέματα λ.χ  « η  καπετάνισσα » η γυναίκα του ναυτικού –νιόπαντρη δυο , τρων ημερών- που αναλώνεται στην αναμονή του ξενιτεμένου-θαλασσοπνιγμένου άντρα της , τόσο οικεία  για την θαλασσοκρατούμενη  Ελλάδα που ωστόσο η ποιητική έμπνευση του  δημιουργού της δίνει νέα μορφή και ξαναζωντανεύει μέσα από τον στίχο τους καημούς και τον αγώνα μαζί και την αγωνία της ναυτικής  ζωής τόσο γνώριμης μια και τόσο διαφορετικής κάθε  φορά.    

 

  «Γυναίκα καπετάνισσα, για σε ποιος έχει γράψει/ Τραγούδι γι τη ρότα την πικρή ποιος έχει…

Ναύτης εγώ στα πέλαγα του χρόνου π` αρμενίζω/πάνω στο κύμα Παναγιά μητέρα –μητέρα σε θωρώ»

( Καπετάνισσα .σελ 8)

   .

    Εικονοπλάστης σε όλη τη διαδρομή των 50- ποιημάτων δεν μπορεί  να αποβάλλει τον δημιουργό που  η οπτική του  σαγηνεύεται  από την ομορφιά σε όποια της μορφή. Γυναίκα, τοπίο, έρωτας, μισεμός ή επάνοδος, τόπος, φύση και βέβαια  θάλασσα παντού και πάντα ή πατρίδα ένας έρωτας κι αυτή ! 

 

 «Μια θάλασσα , ανοιχτά γαλάζια μάτια /Μία ματόχαντρα  ψηλά για ουρανό / Λίγα μάρμαρα που τα `καναν κομμάτια /και το φως στο παρελθόν το μακρινό

 Στο χορό ένα κορμί σαν κυπαρίσσι / ένα κλάμα κι ένα  γέλιο στη χαρά / μια καμπάνα στου  βουνού το εξωκκλήσι / τρεις ψαρόβαρκες  νυφούλες στα νησιά

…..(Να Γιατί-σελ 62)   

 

   Κι ακόμη ένα λυρικό ξέσπασμα  που δημιουργεί μοναδικές εικόνες

«Των ματιών τα γαλάζια σου κύματα / τά`χει ποιος τυχερός ταξιδέψει /Των χειλών σου τα ρόδινα  ποιήματα / ποιών αγγέλων φωνές  έχουν κλέψει

/ Δυο κοράλλια απ` τις άλικες θάλασσες / του κορμιού ποιάς Θεάς έχεις κλέψει…..  /…Δε ρωτώ  ποια λιαχτίδα ποια μέλισσα / σ` έχει ανθίσει στον κόσμο επάνω…((επιθυμία-σελ 44)

 

  Κατά  κανόνα η ποίηση του Δημήτρη Τσελίκα έχει μια διηγηματική μορφή –πέρα από κάποια που μπορεί να θεωρηθούν ολοκληρωμένα διηγήματα. Ιστορίες ενός  θαλασσοδαρμένου Οδυσσέα και μια Πηνελόπης

Μερικά όπως « ο καπετάν Ζαφείρης» , Ο Αντώνης ο βαρκάρης» «Ο Παντελής» κ.α αποτελούν μικρές  ιστορίες  νησιώτικης ζωής, γραμμένες  σε ποιητική φόρμα με έντονο το συγκινησιακό στοιχείο που πραγματεύονται –τι άλλο;- τη ζωή του ναυτικού με τα το αξεδιάλυτο δέσιμο  γυναίκα –έρωτας ,θάλασσα στεριά  ή νιάτα- απόμαχη ζωή. Ανθρώπινες  καθημερινότητες  του δύσκολου βιοπορισμού και της στεριανής μοιραίας απόμαχης κατάληξης με τη νοσταλγία αναπόφευκτο σύντροφο .

  «Να `χα στο κύμα γεννηθεί και κύμα να`χα μείνει /…

 Τα μεσημέρια να` παιζα με τα κουπιά του ναύτη / που στην καλή του γύριζε από τα μακρινά /…μια κοπελιά αγκάλιαζα  γλυκά μεσ` στη γαλήνη  / να ξέπλενα από το κορμί  την άμμο την καυτή / να τη φιλάω στα κρυφά να με φιλά κι εκείνη / να γίνει Αγάπη η θάλασσα κι ο κόσμος  μια γιορτή ( Να ήμουν κύμα-σελ53)

   Ιστιοπλόος – απ` όσο γνωρίζω-έχοντας γευτεί την πικρόγλυκη αρμύρα της θάλασσας  «Εν πλω» κατά τον υπότιτλο της συλλογής συνθέτει  

Ενδιάμεσα παραβαίνοντας τη συνήθεια του πολύστιχου ποιητικού κειμένου δύο μικρά διαμαντάκια :

Μέριασε βράχε να διαβώ

ορμά το κύμα το βουβό

γίνεται αφρός κι εχάθη

κι ο γέρο γλάρος ο σοφός

«καθείς εφ` ω ετάχθη» (κύμα στον βράχο –σλ 28)

Κι ακόμη

Καράβι πολυτάξιδο το Σήμερα

Και συ λαθρεπιβάτης θες δε θες

Στην πλώρη του το Αύριο, μια χίμαιρα

στην πρύμνη του απόνερα  το Χθες( σελ-31) δικαιώνουν τη φιλοσοφική  διάθεση ενός σύγχρονου διανοητή.

                          Σταύρο; Ιντζεγιάννης

                                   sindzeyan@Yahoo.gr

Πάτρα-Μάρτης 2021

 

    Υπάρχει και στο www.fileas-kriseis.bogspot.com 

 

 

ΣΧΟΛΙΑΖΟΝΤΑΣ ΠΟΙΗΣΗ

 

           ΛΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΥΚΡΕΤΗ

      Ο ΓΙΑΝΝΗΣ Ο ΑΣΤΕΓΟΣ

 

     Τελικά ο «Γιάννης ο άστεγος» βρήκε στέγη στο συγγραφικό τάλαντο του Λευτέρη Πολυκρέτη ο οποίος με αφορμή  ένα  διήγημα « Τα χριστούγενα του τεμπέλη» του Παπδιαμάντη , εκμεταλλευόμενος  μια νύχτα αϋπνίας βρήκε την ευκαιρία να δημιουργήσει στο γνωστό του πεδίο- την ανθρωπιά ή την αγάπη του στον άνθρωπο. Αυτόν τον άγνωστο διπλανό μας. Μια μικρή ιστορία που  γεμίζει τις 16 σελίδες ενός τομιδίου τυπογραφικά αλλά   ατελείωτες συναισθηματικά καθώς η αγάπη στον άνθρωπο τον ταπεινό , τον περιφρονημένο, «τον άστεγο» όχι στη στέγη ενός σπιτιού αλλά στη στέγη και την καρδιά των ανθρώπων όπως την εκφράζει ο Λευτέρης Πολυκρέτης θα χρειαζότανε τόμους  ολόκληρους για να εκφραστεί.

  Ίσως αυτό είναι και η επιτυχία του συγγραφέα που  «χωρεί τα αχώρητα» και ποιεί – δημιουργεί μια μικρή συγκινητική ιστορία .Την ιστορία του Γιάννη του άστεγου.

«…. Γιατί ανησυχείς για την ώρα, περιμένεις  κάτι άλλο  εκτός από το φως του αστεριού; Μήπως καρτερείς τον Άγιο Βασίλη. Πιστεύεις στο Άγιο Βασίλη;…

  -Βέβαια περιμένω τον Άγιο Βασίλη τον Μέγα. Άστεγος είπα  Λευτέρη όχι αντίχριστος …

  .Θα σου πω για το φως που περιμένω. Δεν ξέρω πόσοι μπορούν να το δουν, εμένα όμως με συντροφεύει….Η προσευχή μου λουσμένος  από το φως του αστεριού κρατάει δύο λεπτά, ένα πριν και ένα μετά…»

 

 

Μια μικρή ιστορία  που στεγάζεται στο δημιουργικό οίστρο του συγγραφέα  για τον άγνωστο «πλησίον μας»

που όμως γίνεται γνωστός μέσα  από ερευνητική ματιά του δημιουργού και τον ευρηματικό διάλογο .

-« Όταν στέλνει γράμμα στον Άγιο Βασίλη τι διεύθυνση βάζεις ;»

-  Οδός  αγάπης  αριθμός άπειρο/»

  Η ιστορία  του «Γιάνννη του άστεγου» συμπληρώνεται πιο σωστά ολοκληρώνεται  από ένα ποιητικό στιχούργημα

 «Αυτή τη νύχτα / τούτο το βράδυ έξω κάνει κρύο κι είναι σκοτάδι –σ`ένα παγκάκι  ξαπλωμένος/ με μια κουβέρτα τυλιγμένος …Δεν έχεις φίλους δεν έχει σπίτια/ τον συντροφεύουν δυο σπουργίτια…

  Ωραιότατο το εμπρεσιονιστικό εξώφυλλο του Τάκη Σούρα και άριστη η φιλολογική επιμέλεια του Λευτέρη Σπετσιέρη .

 Τελικά είναι μια επί πλέον απόδειξη ότι και με λίγα λόγια μπορείς να πεις πολλά.Εύγε.

 Σταύρος Ιντζεγιάννης